Το αυτιστικό αναλόγιο
Πρωτοπρεσβύτερου κ. Βασιλείου Θερμού

    Όχι, δεν έκαμες λάθος, αγαπητέ αναγνώστη, ούτε πρόκειται για τυπογραφικό σφάλμα. Όλοι έχουμε ακούσει για την σοβαρή πάθηση τού αυτισμού κατά την οποία πάσχει η επαφή τού ασθενούς με το περιβάλλον του. Κατά την οποία αυτός κινείται και μίλα χωρίς να νοιάζεται για τα πρόσωπα πού βρίσκονται κοντά του, ίσως και μη αντιλαμβανόμενος την παρουσία τους.

Ποια σχέση, λοιπόν, μπορεί να έχει αύτη με τα θέματα Λατρείας τα οποία συζητούμε τον τελευταίο καιρό; Πολλή, εφ’ όσον Λατρεία σημαίνει κοινωνία. Κοινωνία με τον Θεό και με τους αδελφούς μας. Επίσης σημαίνει διακονία, δηλαδή επίγνωση ότι βρίσκομαι εδώ για συγκεκριμένη υπηρεσία, η οποία μου ανατέθηκε από το Σώμα της Εκκλησίας.
Αυτές οι λέξεις-κλειδιά κρίνουν και τη σημερινή κατάσταση των ιεροψαλτικών μας αναλογίων. Δυστυχώς το θέμα τού σημερινού μας σημειώματος αφορά κατά το πλείστον στους θεωρούμενους καλούς ψάλτες.

«Καλούς» βεβαίως με την τεχνική έννοια, διότι άλλα είναι τα κριτήρια της Λατρείας: ποια και τα κριτήρια της Εκκλησίας, αφού η Λατρεία αποτελεί φανέρωση και πραγμάτωση της. Τί νόημα και ποια άξια έχει μια ψαλμωδία που δεν φανερώνει ταπεινή διακονία, που δεν προάγει ενότητα και κοινωνία; Πρόκειται για ψαλμωδία που δεν «μυρίζει» Εκκλησία, δεν μαρτυρεί Εκκλησία.

Αν θέλουμε να είμαστε έντιμοι με τον εαυτό μας οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι στην πλειονότητα τους τα αναλόγια μας έχουν αλωθεί από την καλλιτεχνική επίδειξη. Οι ναοί μας πλέον προσλαμβάνουν «καλλιτέχνες» οι οποίοι δίνουν το ρεσιτάλ της δεξιοτεχνίας τους. Μερικοί ναοί σε πανηγύρεις μετακαλούν εκτάκτως «σπουδαιότερους καλλιτέχνες» προκειμένου να δημιουργήσουν ατμόσφαιρα (ή απλώς να αυξήσουν τα έσοδά τους). Το γεγονός πώς η ατμόσφαιρα που δημιουργείται προσομοιάζει με την τού νυκτερινού κέντρου δεν φαίνεται να απασχολεί κανέναν.

Εις τι συνίσταται η αυτιστική συμπεριφορά τού αναλογίου, δηλαδή η άρνηση της κοινωνίας με το Σώμα; Κατ' αρχήν, στην απάνθρωπη χρήση των μεγαφώνων η οποία ανακόπτει κάθε απόπειρα αυτοσυγκέντρωσης και απολύει στο τέλος τους πιστούς καταπονημένους αντί αναπαυμένους.

Δεύτερον, στις συζητήσεις και φωνασκίες μεταξύ των μελών τού αναλογίου οι οποίοι λησμονούν που βρίσκονται και αποσπούν την προσοχή των πιστών με τις συνεννοήσεις τους.

Τρίτον, στην παντελή αδιαφορία για ένα εύλογο χρονικό ρυθμό, ούτε αγχώδη και κακοποιούντα τα ιερά λόγια, ούτε ράθυμο και καθυστερούντα να απαντήσει στον λειτουργό, γεγονός που ευνοεί την διάσπαση της προσοχής.

Τέταρτον, στην σκόπιμη μεταβολή τού ρυθμού τού τροπαρίου αν άρχισε να το συμψάλλει και ο πιστός λαός, ακριβώς για να μην μπορέσει να ακολουθήσει και να αναδειχθεί έτσι η μονωδία τού «καλλιτέχνη» (δαιμονικής εμπνεύσεως απομόνωση, πράγματι).

Πέμπτον, στην επιλογή όποιων αργών «μαθημάτων» αρέσουν στον προεξάρχοντα, ανεξαρτήτως της ώρας, της κοπώσεως τού εκκλησιάσματος, τού αριθμού των όρθιων, κ.τ.λ.

Έκτον, στην εκτέλεση αργών «παπαδικών» μελών κατά τις πανηγύρεις, ο,τι ακριβώς χρειάζεται για να αποξενωθούν και να αγανακτήσουν πιστοί που δεν εκκλησιάζονται τον άλλον καιρό που η Λατρεία της πανηγύρεως έπρεπε να τους «γλυκάνει» ιεραποστολικά ώστε να την αγαπήσουν.

Έβδομον, στην σχεδόν ολοκληρωτική απουσία τους από τη Θεία Κοινωνία με την οποία υποδηλώνουν ότι αγνοούν πλήρως τι υπηρετούν. Και ο θλιβερός κατάλογος μπορεί να συνεχισθεί επί μακρόν.

 
Θα ήταν το τελευταίο που έπρεπε να συμβή το σημείωμα τούτο να δημιουργήσει διαμαρτυρίες ιεροψαλτών. Πρώτον, διότι έχω γνωρίσει και εκλεκτούς (με εκκλησιαστικά κριτήρια) ψάλτες, μερικοί των οποίων είναι φίλοι μου. Δεύτερον, διότι κάποια από τα παραπάνω τα έχω διαπράξει και εγώ ως λαϊκός, όταν σε αγρυπνίες προσέθετα ,ότι μου άρεσε (αγνοώντας τα πρόσωπα των καταπονουμένων πιστών, τα οποία -τι συμβολικό!- δεν μπορούσα να δω μέσα στο σκοτάδι). Τρίτον, διότι τούτο το σημείωμα απευθύνεται βασικά στους αδελφούς κληρικούς και όχι στους ψάλτες.

Με αυτό εννοώ ότι χρειαζόμαστε βαθειά αυτοκριτική και μετάνοια. Αν δεν μπορούμε να κάνουμε χριστιανούς ούτε τους ψάλτες μας (ή δεν μπορούμε να κάνουμε ψάλτες τους πραγματικούς χριστιανούς), τι είδους ιεραποστολική μαρτυρία ελπίζουμε να μεταφέρουμε μέσα στον υπόλοιπο κόσμο;

«ΕΦΗΜΕΡΙΟΣ» ΙΟΥΝΙΟΣ 2005